Czym tak naprawdę jest terapia czaszkowo krzyżowa i kiedy warto ją stosować?
Wstęp
Coraz większą popularnością cieszy się osteopatia, w tym terapia czaszkowo krzyżowa. Wielu pacjentów zauważa poprawę samopoczucia i zmniejszenie dolegliwości bólowych po zastosowaniu tej formy terapii. Osoby, które spotykam w gabinecie, często są zaskoczone, gdy terapeuta zamiast pracować z mięśniami czy stawami w obrębie tułowia lub kończyn, koncentruje się na obszarze czaszki.
W takich sytuacjach często można usłyszeć, że pacjenci nie wiedzieli, że fizjoterapeuci i osteopaci również pracują w tym obszarze ciała. Zaskoczeniem bywa dla nich także odczuwana po terapii poprawa samopoczucia oraz zmniejszenie dolegliwości bólowych. W związku z tym często pojawia się pytanie: jak właściwie działa terapia czaszkowo-krzyżowa? W tym artykule przybliżę jej założenia, wyjaśnię, na czym polega, oraz omówię, w jakich sytuacjach warto rozważyć jej zastosowanie.
Czym tak naprawdę jest terapia czaszkowo krzyżowa?
Terapia czaszkowo-krzyżowa jest jedną z metod wywodzących się z osteopatii. Koncentruje się przede wszystkim na obszarze czaszki, jej szwach, kości krzyżowej, oponach mózgowo-rdzeniowych oraz płynie mózgowo-rdzeniowym. W jej założeniach istotną rolę odgrywa również ośrodkowy układ nerwowy i jego powiązania z pozostałymi strukturami organizmu.
W osteopatii czaszkowo-krzyżowej terapeuta wykorzystuje się bardzo delikatne i precyzyjne techniki manualne, stosowane głównie w obrębie czaszki i kości krzyżowej. Zgodnie z założeniami tej metody, poprzez pracę z tymi obszarami można oddziaływać na funkcjonowanie różnych układów organizmu. Sama terapia może wydawać się bardzo subtelna, a wykonywane ruchy bywają niemal niewyczuwalne. Mimo to pacjenci opisują poprawę samopoczucia i zmniejszenie dolegliwości, z którymi zgłosili się do gabinetu.
Podczas terapii czaszkowo-krzyżowej terapeuta zwraca uwagę na takie aspekty, jak napięcie tkanek w obrębie czaszki i kości krzyżowej, ruchomość struktur, właściwości mechaniczne opon mózgowo-rdzeniowych oraz napięcie powięziowe. W podejściu tym uwzględnia się również funkcjonowanie układu nerwowego i zależności pomiędzy poszczególnymi strukturami ciała.
Przez długi czas czaszkę opisywano przede wszystkim jako nieruchomą strukturę chroniącą mózg. W rzeczywistości kości czaszki są połączone szwami, dzięki którym w obrębie czaszki mogą zachodzić małe rytmiczne ruchy.
Ważną rolę w funkcjonowaniu ośrodkowego układu nerwowego odgrywa również płyn mózgowo-rdzeniowy. Otacza on mózg i rdzeń kręgowy, pomaga amortyzować wstrząsy oraz uczestniczy w utrzymaniu odpowiedniego środowiska dla tkanki nerwowej. Jego prawidłowe krążenie może jednak być zaburzone poprzez nieprawidłowe napięcia w obrębie czaszki i opon mózgowo rdzeniowych.
Historia osteopatii czaszkowo krzyżowej
Koncepcję osteopatii czaszkowej opracował dr William Garner Sutherland, który był uczniem Andrew Taylora Stilla, twórcy osteopatii. Sutherland rozwinął podejście osteopatyczne, rozszerzając je o pracę w obrębie czaszki.
Podczas kształcenia osteopatycznego zwrócił uwagę na kształt powierzchni kości czaszki oraz ich połączenia za pomocą szwów. Na tej podstawie wysunął hipotezę, że kości czaszki mogą wykonywać niewielkie, rytmiczne ruchy. W kolejnych latach rozwijał swoją koncepcję, badając zależności pomiędzy ruchomością struktur czaszki, oponami mózgowo-rdzeniowymi oraz produkcją, krążeniem i wchłanianiem płynu mózgowo-rdzeniowego.
Sutherland określił rytmiczny mechanizm mianem pierwotnego mechanizmu oddechowego(Primary Respiratory Mechanism, PRM). W jego koncepcji mechanizm ten miał obejmować wzajemne zależności pomiędzy strukturami czaszki, oponami mózgowo-rdzeniowymi, płynem mózgowo-rdzeniowym i kością krzyżową. Założenia te stały się podstawą dalszego rozwoju osteopatii czaszkowej.
Kiedy warto skorzystać z terapii czaszkowo krzyżowej?
Na wstępie warto zaznaczyć, że działanie terapii czaszkowej nie ogranicza się tylko do zaburzeń w obrębie głowy i działanie tej terapii może być dużo szersze. Celem terapii nie jest jedynie poprawa ruchomości szwów w obrębie czaszki. Głównym celem terapii jest doprowadzenie ciała ludzkiego do równowagi, która będzie umożliwiała adaptacje i regeneracje ciała. Dlatego bardzo ważna jest zawsze dogłębna diagnostyka, która umożliwi zbadanie czy pacjent potrzebuje tego typu terapii.
Aktualnie jest mało dobrze przeprowadzonych badań dotyczących terapii czaszkowo krzyżowej, jednak coraz częściej można spotkać badania sugerujące, że warto stosować ten typ terapii. Obserwacje kliniczne w gabinecie, jednak sugerują że warto wdrażać ten typ terapii jeśli badanie potwierdza problem w obrębie czaszki lub opon. Wiele pacjentów, którzy korzystali z osteopatii czaszkowo krzyżowej zgłaszają dużą poprawę samopoczucia i zmniejszenie dolegliwości bólowych.
Do najczęstszych zaburzeń, w których bardzo skuteczna jest terapia czaszkowo krzyżowa należą:
- Bóle głowy– bardzo często źródłem bólów głowy jest nieprawidłowe funkcjonowanie nerwów czaszkowych, napięcia w obrębie opon lub napięcia w obrębie szwów czaszki. Praca za pomocą terapii czaszkowo krzyżowej w obrębie opon i szwów czaszki bardzo często usuwa przyczynę dolegliwości bólowych i umożliwia zmniejszenie dolegliwości bólowych. Także badania sugerują, że terapia czaszkowo krzyżowa może być skuteczna formą leczenia napięciowych bóli głowy. Badania pokazują, że technika komory czwartej (CV4) może być skuteczną formą terapii w zmniejszeniu dolegliwości bólowych podczas napięciowych bóli głowy.
- Bóle i zaburzenia w obrębie stawów skroniowo żuchwowych– wiele dolegliwości bólowych w obrębie stawów skroniowo żuchwowych może mieć pierwotną przyczynę w napięciach w obrębie czaszki. Wiele pacjentów zgłasza dużą ulgę w obrębie stawów skroniowo żuchwowych po terapii czaszkowo krzyżowej.
- Przewlekły stres– coraz więcej osób żyje w ciągłym stresie i pośpiechu. Z tego powodu może dochodzić do zaburzenia równowagi autonomicznego układu nerwowego, w tym zwiększonej aktywności jego części współczulnej, odpowiedzialnej za mobilizację organizmu. Terapia czaszkowo krzyżowa wpływa na część przywspółczulną układu nerwowego (odpowiedzialnego za stan relaksu). Osteopatia czaszkowo krzyżowa skutecznie obniża poziom kortyzolu, reguluje ciśnienie krwi i pozwala na głęboką regenerację ciała. O skuteczności tej terapii w przewlekłym stresie stanowią badania które pokazują że technika CV4 (technika czaszkowo krzyżowa- kompresja komory 4) powoduje wzrost fal alfa podczas badania EEG. Fale te odpowiedzialne są za stan głębokiego relaksu i odprężenia. Te badania pokazały także pozytywny wpływ na jakość snu. Bardzo często z terapii czaszkowo krzyżowej korzystają pacjenci z nadmiernym poziomem stresu i zaburzeniami snu. Pacjenci ci zgłaszają dużą poprawę samopoczucia po tego typu terapii.
Jak widać, terapia czaszkowo-krzyżowa może przynosić korzyści pacjentom z różnymi dolegliwościami. Nie jest ona jednak skierowana wyłącznie do osób z problemami w obrębie czaszki czy autonomicznego układu nerwowego. Zgodnie z podstawowym założeniem osteopatii ciało człowieka stanowi jedność, a poszczególne układy mogą wzajemnie na siebie oddziaływać.
Osteopatia czaszkowo-krzyżowa poświęca dużo uwagi układowi nerwowemu, którego funkcjonowanie ma znaczenie dla wielu procesów zachodzących w organizmie. Układ nerwowy odpowiada między innymi za regulację napięcia mięśniowego, kontrolę pracy narządów wewnętrznych oraz utrzymanie homeostazy organizmu. Terapia czaszkowo-krzyżowa ma na celu wspieranie prawidłowego funkcjonowania tych procesów.
Terapia czaszkowo-krzyżowa uwzględnia również układ powięziowy oraz opony mózgowo-rdzeniowe. Zgodnie z założeniami tego podejścia napięcia w obrębie czaszki, powięzi czy opon mogą wiązać się z dolegliwościami występującymi w innych rejonach ciała. Tkanka łączna łączy poszczególne struktury organizmu, tworząc rozbudowaną sieć wzajemnych połączeń. Dlatego problemy w jednym obszarze mogą współwystępować z dolegliwościami w odległych częściach ciała.
Terapię czaszkowo-krzyżową można stosować również u pacjentów z dolegliwościami bólowymi w obrębie kręgosłupa i miednicy oraz z przewlekłym bólem. Najważniejsza jednak jest dokładna diagnostyka, która pozwala ocenić stan pacjenta i ustalić, czy zastosowanie tego rodzaju terapii może być uzasadnione.
Terapia czaszkowo krzyżowa jest także bardzo skuteczną formą terapii dla dzieci już od pierwszych dni życia. Jest to w szczególności ważna forma terapii na tym etapie życia, gdyż szwy czaszki mają dużo większą ruchomość. Ten typ terapii może być bardzo skuteczny w takich zaburzeniach jak: asymetria ułożeniowa i plagiocefalia, problemy ze ssaniem i połykaniem, kolki, refluks i nadmierna płaczliwość oraz problemy z koncentracją i nadpobudliwością u dzieci.
Jak wygląda terapia czaszkowo krzyżowa?
Terapia czaszkowo-krzyżowa jest bardzo delikatną, subtelną i precyzyjną formą terapii. Patrząc z zewnątrz, może nam się wydawać, że podczas tego rodzaju terapii niewiele się dzieje. Jednak mimo jej delikatnego charakteru pacjenci odczuwają bardzo duże zmiany w samopoczuciu i zmniejszenie dolegliwości bólowych.
Na początku terapii terapeuta przeprowadza badanie, aby ocenić stan pacjenta i ustalić możliwe przyczyny jego dolegliwości. W badaniu bierze się pod uwagę takie aspekty, jak ruchomość struktur czaszki, napięcie tkanek, właściwości mechaniczne opon mózgowo-rdzeniowych oraz ruchomość kości krzyżowej. Na podstawie zebranych informacji dobiera odpowiednią formę terapii.
Podczas samej terapii terapeuta wykorzystuje delikatne techniki manualne, koncentrując się między innymi na obszarze czaszki i otaczających ją tkankach. Zgodnie z założeniami tej metody praca ta ma na celu zmniejszenie napięcia tkanek i poprawę ich ruchomości.
Podsumowanie
Terapia czaszkowo krzyżowa to jedna z rodzajów terapii osteopatycznej. W swojej pracy skupia się głównie na czaszce, jej szwach, kości krzyżowej, oponach, płynie mózgowo rdzeniowym oraz na ośrodkowym układzie nerwowym.
Autorem koncepcji terapii czaszkowo krzyżowej był dr. William Garner Sutherland, który zauważył, że czaszka może wykonywać małe i rytmiczne ruchy, dzięki obecności szwów.
Zastosowanie terapii czaszkowo krzyżowej jest bardzo szerokie. Najbardziej jednak popularne jest w takich chorobach jak: bóle głowy, bóle i zaburzenia w obrębie stawów skroniowo żuchwowych oraz nadmierny stres. Ciało ludzkie jednak stanowi jedność, w której wszystkie struktury mogą na siebie wzajemnie wpływać. Dlatego terapia czaszkowo krzyżowa może mieć dużo szersze zastosowanie niż tylko do zaburzeń w obrębie czaszki.
Terapia czaszkowo krzyżowa jest bardzo delikatną, subtelna i precyzyjna formą terapii, jednak pomimo takiej delikatności jest terapią bardzo skuteczną i wywierającą bardzo dużo zmian w ciele. W badaniu i terapii bierze się pod uwagę takie składowe jak: ruchomość szwów czaszki, napięcie opon, ruchomość powięzi i ruchomość kości krzyżowej. Podczas samej terapii terapeuta poprzez delikatne ruchy w obrębie czaszki poprawia ruchomość szwów czaszki i zmniejsza napięcie w obrębie tkanki łącznej. Jeśli zmagasz się z bólami głowy, nadmiernym stresem w życiu codziennym lub chciałbyś zobaczyć jak skuteczna może być terapia czaszkowo krzyżowa to zapraszamy do kontaktu.
