Wstęp
„Szyja smartfonowa” jest bardzo częstą przypadłością moich pacjentów zgłaszających się do gabinetu i przyczyną ich dolegliwości bólowych. Są oni bardzo zaskoczeni jak terapia manualna połączona z treningiem medycznym wpływa na eliminacje ich dolegliwości bólowych.
W dzisiejszych czasach trudno wyobrazić sobie codzienne życie bez telefonów komórkowych. Rozwój smartfonów znacząco ułatwił funkcjonowanie człowieka, umożliwiając szybki dostęp do informacji, komunikacji oraz rozrywki. Coraz częściej jednak użytkownikami smartfonów stają się dzieci, które mają kontakt z urządzeniami mobilnymi już od najmłodszych lat. Z roku na rok obserwuje się obniżanie wieku pierwszego kontaktu z telefonem oraz wydłużanie czasu spędzanego przed ekranem.
Mimo wielu korzyści wynikających z użytkowania smartfonów, ich nadmierne używanie niesie za sobą również liczne negatywne konsekwencje zdrowotne. Długotrwałe korzystanie z telefonu wpływa niekorzystnie nie tylko na wzrok czy koncentrację, ale również na układ mięśniowo-szkieletowy człowieka. Szczególnie narażony jest odcinek szyjny kręgosłupa oraz obręcz barkowa, które podczas korzystania ze smartfona często przyjmują nieprawidłową pozycję, nazywaną „szyją smartfonową”.
Coraz więcej osób zgłasza się do gabinetów fizjoterapeutycznych z dolegliwościami bólowymi szyi, barków oraz górnego odcinka kręgosłupa. Jednym z czynników predysponujących do występowania tych problemów jest wielogodzinne korzystanie z telefonu w nieprawidłowej pozycji ciała. Utrwalanie takiej postawy może prowadzić między innymi do protrakcji głowy i barków, zwiększonego napięcia mięśniowego oraz ograniczenia ruchomości w obrębie kręgosłupa szyjnego.
W niniejszym tekście postaram się zgłębić problem wpływu nadmiernego korzystania ze smartfonów na postawę ciała człowieka. Szczególna uwaga zostanie poświęcona zjawisku protrakcji głowy i barków, potocznie nazywanej szyją smartfonową oraz temu, co współczesne badania naukowe mówią na ten temat.
Czym tak naprawdę jest szyja smartfnowa

Do głównych skutków nadmiernego korzystania ze smartfonów należą zaburzenia postawy ciała. Jedną z najbardziej charakterystycznych dysfunkcji jest tzw. „szyja smartfonowa”. Termin ten odnosi się do wysunięcia głowy ku przodowi, czyli nadmiernej protrakcji głowy i barków. Długotrwałe utrzymywanie takiej pozycji prowadzi do przeciążeń w obrębie odcinka szyjnego kręgosłupa oraz obręczy barkowej.
Dysfunkcja ta często współwystępuje z wadą postawy określaną jako zespół skrzyżowania górnego, opisany przez Vladimira Jandę. Zespół ten charakteryzuje się przygarbioną sylwetką, zaokrąglonymi oraz uniesionymi ku górze barkami, a także nadmiernym wysunięciem głowy do przodu. Szacuje się, że częstość występowania zespołu skrzyżowania górnego wynosi od 11% do nawet 60% populacji, w zależności od badanej grupy oraz zastosowanych kryteriów diagnostycznych. Długotrwałe korzystanie ze smartfona, utrzymywanie nieprawidłowej pozycji siedzącej oraz przewlekły stres prowadzą do powstawania dysbalansu mięśniowego. W przebiegu zespołu skrzyżowania górnego dochodzi do nadmiernego napięcia niektórych grup mięśniowych oraz osłabienia innych.
Do mięśni hipertonicznych, czyli nadmiernie napiętych, zalicza się:
- mięsień piersiowy większy i mniejszy,
- górną część mięśnia czworobocznego grzbietu,
- mięsień dźwigacz łopatki,
- mięśnie podpotyliczne.
Natomiast do mięśni hipotonicznych, czyli osłabionych, należą:
- głębokie zginacze szyi,
- dolna i środkowa część mięśnia czworobocznego grzbietu,
- mięsień zębaty przedni,
- mięśnie równoległoboczne.

Do najczęstszych objawów wynikających z dysbalansu mięśniowego należą:
- bóle odcinka szyjnego kręgosłupa- w szczególności u osób dorosłych zauważono dużą korelację między bólami w odcinku szyjnym a występowaniem nadmiernej protrakjci głowy
- Bóle obręczy barkowej
- Bóle w obrębie kończyn górnych
- Bóle w odcinku piersiowym kręgosłupa
- Zaburzenia w obrębie stawów skroniowo żuchwowych
- Zmniejszenie wydajności oddechowej
- Szybsza męczliwość i zmniejszona wytrzymałość tlenową
Jakie są główne przyczyny zespołu skrzyżowania górnego:
Do głównym przyczyn zespołu skrzyżowania górnego należą:
- Zbyt długi czas spędzony przed urządzeniami elektronicznymi w nieprawidłowej pozycji.
- Powtarzające się stresory mechaniczne, psychologiczne i społeczne..
- Powtarzające się niektóre te same ruchy.
Co możemy zrobić z szyją smartfonową?
Do najlepiej udokumentowanych i najskuteczniejszych metod leczenia wad postawy w obrębie szyi i obręczy barkowej należą odpowiednio dobrany trening terapeutyczny oraz terapia manualna. Kompleksowe postępowanie pozwala nie tylko zmniejszyć dolegliwości bólowe, ale również wyeliminować przyczynę problemu i poprawić funkcjonowanie całego narządu ruchu.
Fizjoterapeuta lub osteopata jest w stanie przeprowadzić szczegółową diagnostykę oraz określić źródło dolegliwości bólowych. Poprzez zastosowanie terapii manualnej możliwa jest praca na tkankach miękkich, stawach oraz restrykcjach powięziowych, co pomaga zmniejszyć napięcie mięśniowe, poprawić ruchomość oraz zredukować ból w obrębie szyi i barków. Istotnym elementem terapii jest również odpowiednio zaprogramowany trening medyczny. Jego celem jest przede wszystkim wzmocnienie osłabionych grup mięśniowych oraz rozciągnięcie i rozluźnienie struktur nadmiernie napiętych i przeciążonych. Regularne wykonywanie ćwiczeń pomaga przywrócić prawidłowe ustawienie głowy i barków, poprawić stabilizację oraz utrwalić efekty uzyskane podczas terapii manualnej.
Dodatkowo niezwykle ważnym elementem profilaktyki i autoterapii jest zachowanie odpowiedniej ergonomii podczas korzystania ze smartfonów i innych urządzeń elektronicznych. Zaleca się między innymi utrzymywanie telefonu na wysokości wzroku, ograniczanie czasu spędzanego przed ekranem, regularne przerwy podczas pracy siedzącej oraz dbanie o codzienną aktywność fizyczną. Wprowadzenie tych prostych nawyków może znacząco zmniejszyć ryzyko rozwoju wad postawy oraz przewlekłych dolegliwości bólowych w przyszłości.
Podsumowanie
Rozwój technologii spowodował, że od kliku lat każdy korzysta ze smartfonów i innych urządzeń. Jadnak poza wieloma plusami długi czas spędzony przed telefonem w nieprawidłowej pozycji może skutkować wystąpieniem wad postawu w obrębie szyi. Skutkiem tego wszystkiego może być tzw. szyja smartfonowa lub zespół skrzyżowania górnego, który charakteryzuję się przygarbioną postawą ciała z zaokrąglonymi i i uniesionymi ku górze barkami, oraz nadmiernie wysuniętą głową do przodu. Konsekwencją wad postawy może być ból w obrębie szyi, kończyn górnych, bóle głowy i wiele innych. Do najskuteczniejszych form leczenia zaburzeń postawy w obrębie szyi zaliczmy trening medyczny połączony z terapia manualną u osteopaty lub fizjoterapeuty. Jeśli zmagasz się z bólem w obrębie szyi lub zauważyłeś u siebie inne objawy zapraszamy do zapisów.
Bibliografia:
- The effect of manual therapy and stabilizing exercises on forward head and rounded shoulder postures: a six-week intervention with a one-month follow-up study- Pub Med
- Evaluation of head posture in patients with temporomandibular joint disorders: a cross-sectional study- Pub Med
- The impact of the position of the head on the functioning of the human body: a systematic review- Pub Med
- The effect of various therapeutic exercises on forward head posture, rounded shoulder, and hyperkyphosis among people with upper crossed syndrome: a systematic review and meta-analysis- Pub Med
- The effect of various therapeutic exercises on forward head posture, rounded shoulder, and hyperkyphosis among people with upper crossed syndrome: a systematic review and meta-analysis- Pub Med
