Powięź

Udostępnij:

Link skopiowany

Wprowadzenie

Jeszcze do niedawna powięź była uznawana za strukturę anatomiczną o niewielkim znaczeniu. Przez wiele lat anatomowie usuwali ją podczas preparowania ciała, traktując ją jedynie jako błonę łącznotkankową otaczającą mięśnie, bez istotnego wpływu na funkcjonowanie organizmu. Jednak badania z ostatnich lat pokazują, że powięź jest niezwykle ważnym elementem naszego ciała. Pełni wiele istotnych funkcji, a jej zaburzenia mogą być źródłem różnorodnych dolegliwości bólowych.

Jednym z czołowych badaczy zajmujących się tą tematyką jest L. Stecco, który poświęcił wiele lat na analizę tej struktury. Jego prace wykazały, jak duży wpływ powięź wywiera na funkcjonowanie organizmu oraz w jaki sposób można z nią pracować terapeutycznie. Rozwój badań nad powięzią przyczynił się do powstania w fizjoterapii i osteopatii technik terapeutycznych skoncentrowanych na tej strukturze. Metody te okazują się bardzo skuteczne w leczeniu bólu i poprawie funkcjonowania pacjentów.

W tym artykule postaram się wyjaśnić, czym tak naprawdę jest powięź oraz w jaki sposób można z nią pracować.

Czym jest powięź?

Powięź to tkanka łączna tworząca trójwymiarową, ciągłą sieć obejmującą całe nasze ciało. Oplata mięśnie, wnika w ich strukturę i często porównywana jest do swoistego „kombinezonu”, który spaja organizm w jedną całość. To jednak tylko część jej funkcji.

Tkanka łączna otacza również inne struktury, takie jak nerwy, naczynia krwionośne, kości oraz narządy wewnętrzne. Dzięki temu tworzy system łączności, który integruje wszystkie elementy ciała. Współczesne podejście do anatomii odchodzi od postrzegania organizmu jako zbioru oddzielnych struktur — zamiast tego coraz częściej mówi się o ciele jako o jednej, funkcjonalnej całości, w której wszystko jest ze sobą powiązane.

Jeszcze do niedawna powięź dzielono jedynie na powierzchowną i głęboką, ograniczając jej rolę głównie do otaczania mięśni oraz struktur podskórnych. Jednak rozwój badań, szczególnie prac Stecco, doprowadził do bardziej szczegółowego podziału tej tkanki. Wyróżnia się obecnie cztery podstawowe rodzaje powięzi:

powierzchowną (podskórną) – znajdującą się bezpośrednio pod skórą,
mięśniowo-szkieletową – obejmującą mięśnie oraz tworzącą m.in. ścięgna, przegrody międzymięśniowe, błony międzykostne i okostną,
trzewną – otaczającą narządy wewnętrzne, naczynia krwionośne oraz tworzącą więzadła stabilizujące narządy,
neuronalną – budującą m.in. opony mózgu i rdzenia kręgowego oraz osłonki nerwów.

Kolejnym ważnym badaczem w tej dziedzinie jest Meyers, który opisał tzw. taśmy anatomiczne. Są to układy mięśni połączonych poprzez powięź, współpracujące ze sobą podczas wykonywania ruchu. Wyróżnił on siedem głównych taśm:

taśmę powierzchowną przednią
taśmę powierzchowną tylną
taśmę boczną
taśmę spiralną
taśmę głęboką przednią
taśmy kończyn górnych
taśmy funkcjonalne

Jak widać, definicja powięzi obejmuje bardzo szeroki zakres struktur. Tkanka łączna tworząca powięź występuje praktycznie na każdym poziomie złożoności ciała. Dlatego od wielu lat badacze starają się coraz dokładniej zrozumieć jej właściwości, funkcje oraz wpływ na zdrowie i sprawność człowieka.

Jakie są funkcje powięzi?

Tkanka łączna pełni wiele bardzo ważnych funkcji w naszym ciele. Do jej głównych funkcji zaliczamy:

Bierze udział w odbieraniu i przewodzeniu bodźców. Dzięki obecności wielu receptorów bierze udział także w propriocepcji.
Nadaje kształt mięśniom i organizuje strukturę ciała.
Stanowi podporę dla wielu struktur w naszym ciele oraz umożliwia przyczepienie ich do innych części ciała.
Stabilizuje stawy w naszym ciele.
Umożliwia przyczep mięśni do kości.
Umożliwia ślizg i przemieszczanie się poszczególnych struktur względem siebie.
Transportuje napięcia i siły w ciele człowieka

Jak możemy pracować z powięzią?

Jak widać tkanka łączna pełni w naszym ciele wiele niezwykle istotnych funkcji, dlatego jej zaburzenia mogą prowadzić do różnorodnych dolegliwości bólowych. Z tego powodu tak ważna jest praca manualna, jak i odpowiednio dobrany ruch, które oddziałują na tę strukturę.

Powięź składa się z warstw oraz włókien kolagenowych. Przeciążenia, nieprawidłowa postawa ciała, urazy, zabiegi operacyjne czy niewystarczające nawodnienie mogą prowadzić do sklejania się tych warstw oraz zmian w przebiegu włókien kolagenowych. W konsekwencji może to wywoływać stan zapalny, ból oraz ograniczenie zakresu ruchu.

Coraz większą popularnością w autoterapii cieszy się rolowanie. Należy jednak pamiętać, że często jest to niewystarczająca forma terapii i zbyt mało precyzyjna. Tkanka łączna tworzy ciągłą sieć w naszym ciele, pokrywając niemal wszystkie struktury. Oznacza to, że przyczyna zaburzeń jej ślizgu czy obecność zrostów może znajdować się w zupełnie innym miejscu niż odczuwane objawy.

Dobrym przykładem są blizny po zabiegach operacyjnych, które mogą powodować restrykcje w tkance łącznej i generować dolegliwości w odległych obszarach ciała. Dlatego tak istotne jest przeprowadzenie dokładnego wywiadu oraz kompleksowego badania całego ciała.

Profesjonalna terapia osteopatyczna pozwala zlokalizować dokładne miejsce oraz kierunek restrykcji tkankowej i na tej podstawie ukierunkować terapię. W trakcie badania możliwe jest również określenie, czy problem rzeczywiście dotyczy powięzi, czy innej struktury anatomicznej. Regularna terapia osteopatyczna może zmniejszyć dolegliwości wynikające z tkanki łącznej.

Co możemy zrobić profilaktycznie? Przede wszystkim zadbać o odpowiednie nawodnienie organizmu, które umożliwia prawidłowy ślizg warstw tkanki łącznej względem siebie. Równie ważny jest ruch. Coraz większą popularnością w treningu medycznym cieszy się trening powięziowy oparty na tzw. taśmach anatomicznych. Bazuje on na dynamicznych ruchach mobilizacyjnych, które wspierają prawidłowy ślizg powięzi oraz stymulują włókna kolagenowe do właściwego, przestrzennego ułożenia.

Podsumowanie

Powięź jest to tkanka łączna otaczająca niemal każdą część w naszym ciele. Jednak nie jest to tylko bezużyteczna powłoka otaczająca mięśnie. Posiada ona bardzo wiele ważnych funkcji takich jak: przenoszenie sił w naszym ciele, bierze udział w odbieraniu i przewodzeniu bodźców i stabilizuje stawy. Są to jedynie przykłady jak wiele ważnych funkcji pełni ta struktura w naszym ciele. Może ona także powodować wiele dolegliwości bólowych, często w miejscach oddalonych od pierwotnej przyczyny. Dlatego tak ważna jest diagnostyka i globalne badanie organizmu podczas wizyty u osteopaty. Często w takich wypadkach rolowanie nie wystarczy i potrzebna jest profesjonalna terapia powięziowa. Jeśli od dłuższego czasu zmagasz się z bólem lub podejrzewasz u siebie zaburzenia na poziomie powięzi zapraszamy do kontaktu.