Oddychanie

Udostępnij:

Link skopiowany

Wprowadzenie

Oddychanie jest czynnością umożliwiającą życie i towarzyszy nam od pierwszych chwil po narodzinach aż do śmierci. Średnio człowiek wykonuje około 700 oddechów na godzinę, co daje około 17 000–18 000 oddechów na dobę. Ponieważ oddychanie jest czynnością automatyczną i wykonywaną nieustannie, niewiele osób zwraca na nie uwagę. Tymczasem nieprawidłowy sposób oddychania może sprzyjać pojawianiu się dolegliwości bólowych oraz obniżać jakość życia. Oddech towarzyszy nam przez całą dobę, dlatego nawet niewielkie zaburzenia jego wzorca mogą negatywnie wpływać na funkcjonowanie organizmu. Choć oddychanie wydaje się prostą i codzienną czynnością, w rzeczywistości jest procesem bardzo złożonym. Wymaga skoordynowanej pracy wielu struktur organizmu oraz złożonego programu motorycznego, który umożliwia efektywną wentylację płuc i dostosowywanie się do zmieniających się warunków środowiska zewnętrznego.

Pomimo, że oddychanie wydaje się codzienną i mało istotną czynnością to regularna praca oddechowa i terapia u osteopaty w obrębie przepony może przynieść zmniejszenie dolegliwości bólowych w wielu przypadkach. W tym artykule postaram się zgłębić temat przepony i prawidłowego oddychania.

Trochę więcej o przeponie

Podczas prawidłowego oddychania w spoczynku wdech stanowi fazę aktywną, natomiast wydech jest fazą bierną.

Do głównych mięśni wdechowych zalicza się przeponę oraz mięśnie międzyżebrowe zewnętrzne. Natomiast do pomocniczych mięśni wdechowych należą mięśnie pochyłe szyi, mięsień mostkowo-obojczykowo-sutkowy, mięsień zębaty przedni oraz mięśnie piersiowe.

Do mięśni uczestniczących w wydechu zalicza się mięśnie międzyżebrowe wewnętrzne, mięśnie brzucha oraz mięsień zębaty tylny dolny. Należy jednak zaznaczyć, że podczas spokojnego oddychania wydech zachodzi głównie biernie, dzięki sprężystości płuc i klatki piersiowej.

Najważniejszym mięśniem oddechowym jest przepona. Jest ona często uznawana przez fizjoterapeutów i osteopatów za jeden z najważniejszych mięśni organizmu. Przyczepia się do kręgosłupa lędźwiowego (na poziomie kręgów L1–L3), wewnętrznych powierzchni żeber VII–XII oraz wyrostka mieczykowatego mostka. W przeponie znajdują się trzy główne otwory, przez które przebiegają ważne struktury anatomiczne. Są to: rozwór przełykowy, przez który przechodzą przełyk i pnie nerwu błędnego, rozwór aortowy, przez który przebiegają aorta i przewód piersiowy, oraz otwór żyły głównej dolnej, przez który przechodzi żyła główna dolna. Przepona jest mięśniem pracującym nieustannie przez całe życie. Oprócz swojej podstawowej funkcji oddechowej pełni również wiele innych istotnych funkcji.

Funkcje przepony

Stabilizacja odcinka lędźwiowego- Przepona odgrywa istotną rolę w stabilizacji odcinka lędźwiowego kręgosłupa. Realizuje tę funkcję na dwa sposoby. Po pierwsze, dzięki swoim przyczepom do kręgów lędźwiowych wpływa bezpośrednio na stabilność tej okolicy. Po drugie, poprzez regulację ciśnienia w jamach ciała. Przepona oddziela jamę klatki piersiowej od jamy brzusznej, a jej ruchy podczas oddychania powodują zmiany ciśnienia w obu tych przestrzeniach. Mechanizm ten przyczynia się do stabilizacji tułowia oraz ochrony kręgosłupa podczas wykonywania codziennych czynności.
oddychanie- Podstawową funkcją przepony jest udział w procesie oddychania. Podczas skurczu przepona obniża się, zwiększając objętość klatki piersiowej i zmniejszając panujące w niej ciśnienie. Powstała różnica ciśnień umożliwia napływ powietrza do płuc, czyli wykonanie wdechu.
transport krwi żylnej- Przepona uczestniczy również w transporcie krwi żylnej. Dzięki zmianom ciśnienia zachodzącym pomiędzy klatką piersiową a jamą brzuszną wspomaga powrót krwi żylnej do serca. Mechanizm ten bywa określany mianem „pompy oddechowej” i stanowi ważny element prawidłowego funkcjonowania układu krążenia.
trawienie- Przepona pozostaje w ścisłych relacjach anatomicznych z wieloma narządami jamy brzusznej. Przez jej rozwór przełykowy przebiega przełyk, dlatego zaburzenia funkcji przepony mogą sprzyjać występowaniu refluksu żołądkowo-przełykowego. Ponadto przepona sąsiaduje bezpośrednio z żołądkiem oraz wątrobą. Jej rytmiczne ruchy podczas oddychania wpływają na ruchomość narządów wewnętrznych, wspomagając ich prawidłowe funkcjonowanie.
redukcja stresu- Przez przeponę przebiega nerw błędny, który jest głównym nerwem części przywspółczulnej autonomicznego układu nerwowego. Prawidłowa praca przepony oraz spokojny, przeponowy tor oddychania mogą wspierać aktywność układu przywspółczulnego, odpowiedzialnego za odpoczynek, regenerację organizmu i obniżanie poziomu stresu.

Jak prawidłowe oddychanie może zmniejszyć dolegliwości w naszym ciele?

Oddychanie, podobnie jak lokomocja oraz inne rytmiczne programy motoryczne, jest kontrolowane głównie na poziomie podkorowym – w obrębie pnia mózgu i rdzenia kręgowego. Mimo to odpowiednio prowadzona terapia oddechowa oraz praca manualna ukierunkowana na poprawę ruchomości tkanek mogą korzystnie wpływać na wzorzec oddechowy, a tym samym przyczyniać się do poprawy jakości życia.

Przepona, będąca głównym mięśniem wdechowym, pełni wiele istotnych funkcji w organizmie. Z tego względu prawidłowy oddech, angażujący przeponę w sposób efektywny, wywiera korzystny wpływ na funkcjonowanie całego ciała. Fizjologiczny wzorzec oddychania pozwala również ograniczyć nadmierne obciążenie pomocniczych mięśni wdechowych. Ich przewlekła aktywacja może prowadzić do zwiększonego napięcia mięśniowego i przyczyniać się do występowania dolegliwości bólowych, między innymi w obrębie odcinka szyjnego kręgosłupa. Dysfunkcje przepony oraz nieprawidłowy wzorzec oddechowy mogą być związane z dolegliwościami bólowymi nie tylko w obrębie żeber czy odcinka lędźwiowego kręgosłupa, ale również w innych rejonach ciała. Z tego względu ocena wzorca oddechowego oraz funkcji przepony powinna stanowić istotny element kompleksowego badania pacjenta, szczególnie w przypadku przewlekłych dolegliwości bólowych układu mięśniowo-szkieletowego.

Czym powinien się charakteryzować prawidłowy oddech?

Oddech nieustannie dostosowuje się do wymagań środowiska zewnętrznego oraz aktualnych potrzeb organizmu, takich jak aktywność fizyczna, mowa, śpiew czy sytuacje stresowe. Do podstawowych cech prawidłowego oddychania w spoczynku należą:

częstotliwość oddechów wynosząca około 12–15 oddechów na minutę,
aktywny wdech i bierny wydech,
dominujący udział przepony podczas wdechu, bez nadmiernego angażowania pomocniczych mięśni wdechowych,
równomierna i symetryczna praca klatki piersiowej oraz prawidłowa ruchomość żeber,
wydech trwający nieco dłużej niż wdech.

Aby pracować z oddechem musimy się zająć tym tematem dwuetapowo najpierw sprawdzić czy przepona i inne tkanki potrzebne do oddychania mają odpowiednie warunki do pracy i czy charakteryzują się odpowiednią elastycznością. W razie jakiś odstępstw od normy powinniśmy zająć się tymi zmianami podczas terapii manualnej u osteopaty lub fizjoterapeuty. Kolejnym etapem powinna być praca oddechowe, korygująca wszystkie nieprawidłowości.

Podsumowanie

Oddech jest czynnością, która towarzyszy nam na każdym etapie naszego życia. Pomimo, że oddech jest automatyczną i codzienną czynnością to niewiele ludzi zwraca na niego uwagę, jednak nieprawidłowy oddech może prowadzić do wielu zaburzeń w naszym ciele. Jednym z najważniejszych mięśni w naszym ciele jest przepona, który jest głównym mięśniem wdechowym. Posiada ona wiele bardzo ważnych funkcji, dlatego prawidłowa praca tego mięśnia może wpływać pozytywnie na funkcjonowanie całego ciała. Jeśli podejrzewasz u siebie zaburzenia z oddychaniem lub zmagasz się z bólem zapraszamy do kontaktu.